Wijkverhalen bepalen wat belangrijk is om door te geven

In onze wijken wonen mensen die iets starten, willen verbeteren, een probleem aankaarten of initiatief nemen om hun omgeving mooier of beter te maken. Bewoners doen dat op hun eigen manier, in kleine en grote handelingen. Door hun verhaal op te nemen in een wijkcollectie, wordt zichtbaar wat zij belangrijk vinden om door te geven. Dat is van waarde voor de toekomst van de wijk.  

Sinds haar oprichting in 2019 heeft Stichting Wijkcollectie meer dan vierhonderd verhalen verzameld in 31 Rotterdamse wijken. Het doel is om de wijkverhalen zichtbaar te maken en te bewaren als immaterieel erfgoed. Hierdoor wordt zichtbaar wat er leeft in de stad.  

“Om de verhalen te delen en te verbeelden, organiseren we samen met de bewoners en partners uit de wijk allerlei projecten”, zegt projectleider Marijke Gips. “Denk aan VerhalenCafés, VerhalenWandelingen, tentoonstellingen, wijkterrassen, filmvertoningen en publieke presentaties.” De bijeenkomsten hebben meerdere doelen. Het delen van verhalen draagt bij aan wederzijds begrip en versterkt het gevoel van trots op de dingen die je doet en bereikt, en op de plek waar je woont. “Met de Wijkcollectie dragen we bij aan een levendige wijk waar mensen elkaar kennen en voor elkaar klaar staan. Door bewoners te betrekken, te laten samenwerken en ontmoetingen te organiseren, wordt cohesie bevorderd en zelfs hersteld.”   

Wanneer de Wijkcollectie een wijk intrekt, wordt als eerste contact opgenomen met de wijkmanager en welzijnsorganisaties. Marijke: “Vervolgens praten we met ondernemers en bewoners, en bezoeken we ontmoetingsplekken in de wijk. We onderzoeken wat er speelt en wie de voortrekkers zijn van initiatieven. Zo leren we de wijk kennen.” Om het verhaal van de wijk te vertellen, worden zoveel mogelijk bewoners betrokken. “Om de ontmoetingen zo laagdrempelig mogelijk te maken, organiseren we vaak activiteiten op straat of in een Huis van de Wijk. De erfgoedverhalen worden gevisualiseerd en verbeeld door lokale kunstenaars, zoals spoken word artiesten, singer-songwriters en beeldend kunstenaars.”  

Ook de VerhalenWandelingen zijn onderdeel van de Wijkcollectie. “Deelnemers lopen langs verschillende plekken waar bewoners hun verhaal vertellen. Mensen lopen en kijken samen en raken zo makkelijk met elkaar in gesprek. Tegelijkertijd ontdekken de deelnemers welke initiatieven er in de wijk zijn. Vaak lopen ook beleidsmakers of professionals mee. Tijdens het wandelen komen ze in gesprek met bewoners.”   

Om te weten welk effect deelname aan de activiteiten op de bewoners heeft, worden de activiteiten van de Wijkcollectie onderzocht. Marijke: “Uit deze onderzoeken blijkt dat mensen zich na deelname meer thuis voelen in hun wijk, meer eigenaarschap ervaren en nieuwe plekken en mensen hebben leren kennen.” Het verankeren van de wijkverhalen gebeurt onder andere in een digitale verhalenkaart. Hierdoor ontstaat een archief en een netwerk waarin verbanden zichtbaar worden. “Daarnaast beheren we de collectie Echt Rotterdams Erfgoed, samen met Museum Rotterdam: een collectie van initiatieven in de stad van nu.”  

Ongeveer de helft van het budget van de stichting komt uit projectmatige subsidies, het Cultuurplan en BKV. De overige helft komt uit opdrachten op maat van bijvoorbeeld woningcorporaties, welzijnsorganisaties en de gemeente Rotterdam. Vanuit sociaal-maatschappelijk belang en voor beleidsondersteuning op wijkniveau deelt de Wijkcollectie projecten en resultaten met onderwijs-, onderzoeks- en culturele instellingen en andere relevante partijen. Zo werkt de Wijkcollectie samen met instellingen als Stadsarchief Rotterdam, Centrum voor Beeldende Kunst, Willem de Kooning Academie, Hogeschool Rotterdam en Erasmus Universiteit. 

“Als erfgoed zichtbaar wordt, verandert de manier waarop mensen naar hun wijk en naar zichzelf kijken”, aldus Marijke. “Ze ervaren dat hun acties ertoe doen en nemen sneller initiatief. Zo helpt erfgoed mensen niet alleen om hun verleden te begrijpen, maar ook om de toekomst vorm te geven.” Om meer impact te kunnen maken, zou Marijke het Wijkcollectie-team graag zien groeien. “We proberen onze projecten in de wijk te verankeren, zodat wat er is opgebouwd kan blijven voortbestaan en zich kan verspreiden. Dat gaat niet vanzelf. Het vraagt om onderhoud en mensen die de energie blijven aanjagen.”