Van VRIJDAG naar Tumult: een huis vol creativiteit in het hart van Groningen

Levend erfgoed ontstaat niet alleen in musea, maar vooral daar waar mensen elkaar treffen: op straat, op het plein en in de buurt. Intermediaire organisaties zorgen ervoor dat lokale verhalen een plek krijgen in cultuur en beleid, waardoor ze niet verloren gaan. Zo wordt erfgoed zichtbaar, toegankelijk en komt het dichtbij.

VRIJDAG, het huis voor amateurkunst in Groningen, gaat vanaf september 2026 verder onder een nieuwe naam: Tumult. Een plek vol beweging, energie en creatieve reuring.

Na jaren verspreid te zijn over drie locaties, verhuist VRIJDAG naar één centraal pand aan de Sint Jansstraat. Daar komen muziek, theater en beeldende kunst samen onder een dak. “We worden een centrale, bruisende broedplaats waar mensen binnenlopen om te maken, te ontdekken en elkaar te ontmoeten”, zegt directeur Pim Luiten.

Maatschappelijke waarde

Waarom een nieuwe naam? “VRIJDAG wordt vaak geassocieerd met een verzekeraar, of een uitzendbureau. Daar wilden we van af. Kunst mag schuren en reuring veroorzaken, dus kozen we voor Tumult. Onze missie blijft echter onveranderd: iedereen in Groningen moet mee kunnen doen aan kunst en cultuur.”

Samen kunst en cultuur beoefenen gebeurt al eeuwen in rederijkerskamers, fanfares, koren en lokale verenigingen. In die praktijken – waar mensen samenkomen, verhalen vertellen, vieren, maken en doorgeven – ontstaan kunstvormen en levend erfgoed. Pim: “Dat zetten wij voort door mensen uit te nodigen voor cultuurbeoefening. Zo stappen we samen in een traditie met grote maatschappelijke waarde.”

Tumult werkt al jaren samen met het onderwijs, culturele instellingen en in toenemende mate met zorg en welzijn. Voor beleidsmakers en de hulpverlening ligt hier nog een kans, aldus Pim. “De maatschappelijke waarde van gezamenlijke cultuurbeoefening en levend erfgoed is groot. Mensen vinden er zingeving, identiteit en verbondenheid. Het is wetenschappelijk bewezen dat cultuurbeoefening ons welzijn verbetert. De financiering komt echter nog vooral uit de culturele hoek. Die verdeling zou anders moeten. Als zorg en cultuur elkaar beter vinden, bereiken we meer.”

 

De wijk in

Jaarlijks komen bij Tumult zo’n 125.000 mensen over de vloer, waarvan er 18.000 actief deelnemen. Maar kunst is niet voor iedereen toegankelijk. Met cursussen en workshops, onderwijsprogramma’s en activiteiten in de wijk werkt Tumult daar actief aan. Pim: “Voor een grote groep is de drempel om hier binnen te stappen te hoog. Cultuurcoaches helpen ons om deze mensen te bereiken via wijkcentra, de wijkkrant en een gesprekje in het winkelcentrum. Door projecten te organiseren in hun eigen wijk, maak je mensen enthousiast.”

 

Impact in de hele stad

Een belangrijke doelgroep daarbij zijn jongeren. “Voor hen organiseren we onder andere Open Studio’s: een vaste, laagdrempelige plek waar jongeren elkaar ontmoeten, zich ontwikkelen en creatief bezig zijn. Wij kijken hier niet naar hun problemen, maar gaan uit van talent en kracht. Door jongeren eigenaarschap te geven, ontstaat er een mooie en nieuwe vorm van stedelijke cultuur.”

Ook activiteiten in asielzoekerscentra, samenwerkingen met het sociale domein en projecten met nieuwkomers laten zien hoe kunst en cultuur verbindt. Pim: “Een mooi voorbeeld is een Syrische zanggroep die uitgroeide tot een koor dat nu geregeld optreedt. Dat werkt twee kanten op: deelnemers hervinden hun eigenwaarde en het publiek heeft een bijzondere ervaring. Dat verbindt.”

 

Betaalbaar maakt laagdrempelig

Hoewel het nieuwe gebouw kansen biedt voor groei, blijft financiering een uitdaging. “Jongeren met een klein budget worden structureel ondersteund door Jeugdfonds Sport & Cultuur. Daarnaast willen we een eigen fonds oprichten. Geld mag namelijk geen drempel zijn om mee te doen. Maar het blijft een puzzel, met alle stijgende kosten.”

Om kunst en cultuur voor iedereen bereikbaar te maken is een open blik belangrijk, aldus Pim. “Ga verder dan de drempel van je gebouw en kleur buiten de lijnen. Kijk naar wat er speelt in de wijk. Als je doelen als welzijn, participatie en verbinding meeneemt, vergroot je de impact. Vertel niet alleen wat je aanbiedt, maar ook wat het met mensen doet. Zo ontstaat cultuur die niet alleen beleefd wordt, maar ook gezamenlijk wordt gedragen en doorgegeven. Daar zit je echte waarde.”

Kijk voor meer informatie op tumultgroningen.nl. Wil je meer weten over Netwerk Levend Erfgoed en intermediaire organisaties, klik dan hier.

Proeftuinen

Met de proeftuinen van het Netwerk Levend Erfgoed werken we actief aan de zichtbaarheid, impact en betekenis van levend erfgoed.

Ontwikkeling

De ontwikkeling van het Netwerk Levend Erfgoed (NLE) is een belangrijke stap in het versterken van het brede erfgoedveld.

CONTACT

Tijdens de kwartiermakersfase (2024-2026) zijn Linn Borghuis en Nicole van Dijk de gezichten van het Netwerk Levend Erfgoed.