Samen verder bouwen aan een netwerk van intermediairs

Hoe versterken we de rol van intermediairs binnen het levend erfgoed? Met die vraag kwamen op vrijdag 26 juni intermediairs uit het hele land bijeen in Museum Vlaardingen.
De bijeenkomst vormde een vervolg op het co-creatieatelier dat we op 10 april in Kampen organiseerden. Tijdens die bijeenkomst ontstonden de eerste gesprekken over de ontwikkeling van een landelijk netwerk van intermediairs. In Vlaardingen zetten we die gezamenlijke zoektocht voort. Niet door een netwerk op papier te ontwerpen, maar door ervaringen uit de praktijk met elkaar te verbinden. Zo groeit stap voor stap een netwerk waarin kennis, relaties en samenwerking centraal staan.

Een gedeelde praktijk

De dag begon met een kennismaking waarin deelnemers hun eigen praktijk deelden. Al snel werd duidelijk hoeveel overeenkomsten er zijn. De deelnemers werken vanuit heel verschillende werkvelden – van wijkontwikkeling en cultuurparticipatie tot streektaal, lokale geschiedenis, identiteit en gemeenschapsvorming – maar vinden elkaar in een gezamenlijke missie: mensen met elkaar verbinden.

Juist die gedeelde praktijk vormde de rode draad van de dag. Hoe versterken we de rol van intermediairs? Welke kennis ontwikkelen we samen? En hoe kunnen we elkaar helpen om levend erfgoed zichtbaar en betekenisvol te maken?

Levend erfgoed in een tijd van verandering

Tijdens zijn bijdrage plaatste Harry ter Riele deze ontwikkeling in een breder perspectief. We leven in een tijd waarin maatschappelijke veranderingen elkaar snel opvolgen. Dat vraagt niet alleen om nieuwe oplossingen, maar ook om nieuwe manieren van samenwerken.

“Echte transities duren lang. Daar mag je gerust veertig jaar voor uittrekken.”
– Harry ter Riele

Zijn verhaal sloot aan bij de gesprekken die gedurende de dag werden gevoerd. Levend erfgoed ontstaat niet alleen doordat we het verleden bewaren, maar vooral wanneer mensen samen betekenis geven aan hun leefomgeving, verhalen delen en deze willen doorgeven aan volgende generaties. Dat vraagt om verbinding tussen mensen, gemeenschappen en organisaties én om ruimte voor nieuwe vormen van erfgoed die vandaag ontstaan.

Illustraties: Nathan van de Veer

Samen leren van de praktijk

Centraal stonden vragen die veel intermediairs dagelijks tegenkomen. Hoe maken we de maatschappelijke waarde van levend erfgoed zichtbaar? Hoe werken we over de grenzen van bestaande beleidsdomeinen heen? En hoe zorgen we ervoor dat kennis en ervaringen beter worden gedeeld?

De gesprekken gingen over uiteenlopende onderwerpen: van impact en financiering tot samenwerking en kennisdeling,  maar steeds kwam dezelfde rode draad naar voren. Levend erfgoed laat zich niet in één domein vangen. Het raakt aan cultuur, maar ook aan welzijn, onderwijs, burgerschap, gebiedsontwikkeling en sociale samenhang.

Veel deelnemers herkenden dat zij die verbinding in hun dagelijkse praktijk al maken, terwijl bestaande structuren daar nog niet altijd op zijn ingericht. Juist daarin ligt een belangrijke opgave voor de komende jaren.

Ook het gesprek over impact leverde herkenbare inzichten op. Natuurlijk is het belangrijk om resultaten zichtbaar te maken, maar de betekenis van levend erfgoed laat zich niet altijd vangen in cijfers alleen. Zoals een van de deelnemers verwoordde:

“Misschien moeten we minder meten en meer verhalen verzamelen. Juist daarin wordt zichtbaar welke impact levend erfgoed heeft.”

Verhalen, ontmoetingen en langdurige relaties laten vaak beter zien wat levend erfgoed betekent voor mensen en gemeenschappen.

Een netwerk dat groeit

Tijdens de bijeenkomst werd ook verder gewerkt aan de gezamenlijke uitgangspunten van het netwerk. Welke waarden verbinden ons? Wat hebben intermediairs van elkaar nodig? En hoe zorgen we ervoor dat het netwerk blijft aansluiten bij de praktijk?

Intervisie, kennisdeling, ontmoeting en gezamenlijke belangenbehartiging werden veel genoemd. Niet als losse activiteiten, maar als manieren om elkaar verder te helpen en gezamenlijk nieuwe kennis te ontwikkelen.

Misschien was dat wel de belangrijkste opbrengst van de dag. Niet een uitgewerkt netwerkmodel, maar de bevestiging dat er een gemeenschap groeit van intermediairs die elkaar steeds beter weet te vinden. Door ervaringen uit te wisselen, samen te reflecteren en nieuwe verbindingen te leggen ontstaat stap voor stap een netwerk dat voortkomt uit de praktijk zelf.

De gesprekken in Museum Vlaardingen vormden daarmee niet alleen een vervolg op het co-creatieatelier in Kampen, maar ook een volgende stap in de ontwikkeling van het Netwerk Levend Erfgoed. Een netwerk dat groeit vanuit de praktijk, waarin intermediairs elkaar versterken, kennis ontwikkelen en samen bouwen aan een erfgoedveld waarin gemeenschappen centraal staan.

Fotografie: Marc Knip