In dit pilotproject onderzoeken we hoe erfgoedgemeenschappen structureel kunnen meedenken en meepraten over beleid – lokaal, regionaal en landelijk. We ontwikkelen participatievormen die gemeenschappen rond levend erfgoed een sterkere stem geven in het beleid.

Samen werken aan een democratisch erfgoedveld

Levend erfgoed is overal – in wijken, verenigingen en gemeenschapsinitiatieven – en laat zien hoe mensen samen betekenis geven aan hun omgeving. Het kan een oude traditie zijn of nieuwe erfgoedvormen die meebewegen met actuele thema’s als duurzaamheid, identiteit, migratie en zorg, en geeft mensen in alle gevallen kracht, houvast en veerkracht.

Helaas vinden veel erfgoedgemeenschappen nog moeilijk hun weg naar gemeenten en provincies om actief te kunnen participeren, zo blijkt uit onderzoek. Er bestaat vaak een kloof tussen de praktijk van levend erfgoed en de systemen waarmee overheden en organisaties werken. Netwerk Levend Erfgoed (NLE) en Bureau De Bruggenbouwers  onderzoeken samen hoe die verbinding versterkt kan worden. Het doel: organisaties handvatten bieden om verschillende – vaak minder bekende – erfgoedinitiatieven en intermediairs beter te betrekken bij beleid, én gemeenschappen ondersteunen om hun stem te laten horen.

Brug tussen leefwereld en systeemwereld

De systeemwereld van beleid en de leefwereld van sociale erfgoedinitiatieven raken elkaar nog niet vanzelf, maar de wens om die werelden dichter bij elkaar te brengen groeit. Erfgoedpraktijken ontstaan vaak op het snijvlak van cultuur, erfgoed en samenleven, en sluiten daardoor niet altijd aan bij bestaande regels of financieringsmogelijkheden. Met een nieuw inspraakmodel willen we die kloof overbruggen door meer ruimte te creëren voor samenwerking, vertrouwen en gelijkwaardigheid. De eerste pilot vindt plaats in de provincie Zeeland.

Wil jouw gemeente meewerken aan een pilot voor nieuwe vormen van inspraak in het erfgoedveld? Netwerk Levend Erfgoed en Bureau Bruggenbouwers zoeken nog een partnergemeente om samen te onderzoeken hoe erfgoedgemeenschappen structureel kunnen meepraten over beleid. Interesse? Mail Linn Borghuis via: linn@netwerklevenderfgoed.nl

Van denken naar doen

Binnen het inspraakmodel ontwikkelen we nieuwe vormen van medezeggenschap: van een gemeenschappenberaad waarin erfgoedinitiatieven beleidsadvies geven, tot meer toegankelijke adviesstructuren binnen gemeenten en provincies. Belangrijk daarbij is dat niet de regels leidend zijn, maar de relaties – tussen beleid, praktijk en gemeenschap. Het model resulteert in een praktisch instrument, bijvoorbeeld in de vorm van een stappenplan, dat participatie concreet en werkbaar maakt:

  • Voor gemeenschappen: om hun stem te laten horen, ook buiten formele kanalen om;
  • Voor beleidsmakers: om de kennis, energie en creativiteit van gemeenschappen beter te benutten.

FASEN VAN ONTWIKKELING

  • Fase 1 (sept – nov 2025): onderzoek naar de voorwaarden waaronder zinvolle en gelijkwaardige inspraak kan plaatsvinden.
  • Fase 2 (nov 2025 – juni 2026): ontwikkeling van het instrument en toetsing in de praktijk in provincie Zeeland

Wil je meer weten over deze pilot?

Neem contact op met Linn Borghuis via linn@netwerklevenderfgoed.nl