Kiemhuistuin zaait en oogst voor iedereen in Drenthe

Op de Kiemhuistuin, bij de voormalige Koloniën van Weldadigheid in Drenthe, worden groenten, kruiden en fruit verbouwd. Een tuin die bedoeld is voor iedereen. Mensen uit de omgeving kunnen er oogsten, meehelpen met tuinieren en opladen in een groene omgeving. Ook is de tuin een sociale ontmoetingsplek waar iedereen welkom is voor een praatje.

Al een eeuw een voedseltuin

Gezond eten is de basis van een gezond lichaam en een gezonde geest. Daarom kunnen huishoudens met een minimuminkomen in de Kiemhuistuin gratis onbespoten groenten, fruit en kruiden oogsten. “De historie van deze plek is nog steeds relevant en het doel onveranderd,” vertelt Wiebe Lamsma, directeur van Stichting Versnellingshoeve ’t Kiemt. “In de negentiende eeuw draaide het in de koloniën om voedsel verbouwen en bestaanszekerheid. En nu nog steeds.”

Het idee voor de Kiemhuistuin ontstond in coronatijd. Wiebe kocht tweehonderd aardbeienplanten van het ras ‘Corona’ en zette die neer bij De Proef, de voormalige tuinbouwschool. Dat trok veel bekijks, vertelt hij. “Iedereen kwam een praatje maken, dus van het verzorgen van de planten kwam weinig terecht.” Samen met voedseltuin De Pluimerije ontstond het plan voor een grotere sociale voedseltuin. “Een ondernemer stelde grond beschikbaar en al snel hadden we een tuin vol uien, kolen, wortels, aardappels en andijvie.”

Loskomen van hulpverlening

Inmiddels maken zo’n vijftig huishoudens gebruik van de tuin. Dat aantal groeit nog steeds. Oogsters, zoals deelnemers worden genoemd, kunnen groenten meenemen wanneer het hun uitkomt. Dat is belangrijk, zegt Wiebe. “Schaamte speelt mee. Het is natuurlijk niet prettig om ervoor uit te komen dat je van weinig moet rondkomen.”

De oogsters kunnen iets terugdoen door mee te werken of een vrijwillige bijdrage te doen. De tuin wordt draaiende gehouden door een tuinder en twintig toegewijde vrijwilligers. “Voor hen betekent de tuin meer dan buiten bezig zijn”, zegt Wiebe. “Sommige deelnemers hebben psychische klachten gehad of zaten thuis. Via huisartsen, het sociale domein of via-via komen ze bij de Kiemhuistuin terecht. Daar ontstaan weer ritme, contact en eigenwaarde. Mensen komen los van de hulpverlening en ontdekken dat ze zelf weer iets kunnen.”

Ook Ruwan Berculo, verbonden aan de Koloniën van Weldadigheid, ziet een sterke verbinding tussen de tuin en de vrijwilligers. “Mensen raken verbonden met de bodem en voelen verantwoordelijkheid voor de plek. Ze ervaren eigenaarschap. Precies als in de 19e eeuw, toen stedelingen in de Koloniën van Weldadigheid begonnen met boeren.”

Bouwen aan een kathedraal

Net als in de tuin is saamhorigheid vanzelfsprekend in Frederiksoord. Bij terugkerende evenementen zoals het bloemencorso, de gildenmarkt en lentefair, helpt iedereen mee. Wiebe: “Noaberschap zit hier in de cultuur. Vroeger moest je op elkaar kunnen terugvallen, want alleen redde je het niet. Dat gevoel heerst hier nog steeds.”

In de tuin worden elk jaar een oogstfeest en gezamenlijke maaltijden georganiseerd. Het is een plek waar levend erfgoed ontstaat, aldus Wiebe. “Met onze tradities, evenementen en de tuin bouwen we aan een kathedraal. Oude waarden krijgen telkens opnieuw betekenis en worden doorgegeven aan volgende generaties. Het is nooit af.”

Groeiende behoefte

Ook scholen, studenten en jongeren weten de tuin te vinden. Studenten doen onderzoek naar voedsel, duurzaamheid en de toekomst van de tuin. Ondernemers uit de regio ondersteunen met grond, machines en materialen. “Iedereen helpt mee”, zegt Wiebe. “De lijnen zijn kort in een klein dorp. Ook naar beleidsmakers.” 

De wens is om financiële ondersteuning structureel te maken, want de behoefte aan sociale voedseltuinen groeit. Zorgverzekeraar Univé draagt al een steentje bij, en dat is logisch, vindt Wiebe: “Gezond eten en mensen actief betrekken bij de samenleving verlagen de druk op de zorg. Voor driehonderd euro per jaar kunnen we een gezin van gezond voedsel voorzien. Daarom zou geld ook vanuit de gemeente of provincie kunnen komen. Daar zijn we mee bezig.”

Kijk voor meer informatie op www.kiemhuistuin.nl