13 maart, Utrecht

Op 13 maart kwamen bij RAUM in Utrecht twaalf samenwerkingen bijeen voor de start van de Community of Change. In dit traject onderzoeken zij gezamenlijk hoe financiering voor eerlijker en toegankelijker kan worden gemaakt.

De Community of Change is een initiatief van Netwerk Levend Erfgoed, Route Levend Verleden en de Reinwardt Academie. Samen met makers, gemeenschappen, onderzoekers en instellingen verkent de community nieuwe manieren van samenwerken en financieren.

Een belangrijk uitgangspunt van dit experiment is trust-based financiering. Daarbij wordt het beschikbare budget eerlijk verdeeld over alle samenwerkingen. Zo kan iedereen vanuit een gelijke positie meedoen. Dat vraagt ook iets van de organisatie: ruimte geven aan elkaar om het eigen experiment vorm te kunnen geven, en bewust de controle voor een deel durven loslaten.

Van losse groepen naar een community

Tijdens de bijeenkomst, die uit twee delen bestond, draaide het in de ochtend vooral om kennismakingen. Niet alleen ter introductie, maar ook als een eerste stap naar één gemeenschap, ofwel de Community of Change. In kleine groepen leerden deelnemers elkaar beter kennen en was er ruimte om naar elkaar te luisteren en stil te staan bij hun samenwerking. Daarbij werden verschillende vragen beantwoord: Waar ben je trots op? Wat geeft energie? En wat schuurt?

In een voorstelrondje aan de groep spraken deelnemers vaak spontaan hun waardering voor elkaar uit: iets wat niet altijd vanzelfsprekend wordt benoemd. Opmerkingen als “Ik heb veel van jou geleerd” en “Jij stelt altijd de moeilijke vragen; dat vind ik niet altijd makkelijk, maar wel heel waardevol” werden ongedwongen geuit.

Opvallend was dat er weinig werd gesproken over resultaten, maar juist over vertrouwen, veiligheid en vriendschap. Elementen die bij samenwerkingen essentieel zijn, maar nauwelijks een plek krijgen in financieringsaanvragen.

Herkenbare knelpunten
In de gesprekken kwamen een aantal herkenbare uitdagingen naar voren. Zoals: een goede samenwerking kost tijd, maar projecten lopen meestal helaas maar kort.

Ook bleek het niet vanzelfsprekend wie de onderzoeksvraag bepaalt. Veel kennis zit bij makers, pioniers en betrokkenen zelf. Maar toch wordt die kennis niet altijd serieus genomen. Veel financieringsstructuren zijn nu eenmaal ingericht op , terwijl maatschappelijke organisaties en gemeenschappen een steeds grotere rol spelen.

Van elkaar leren

Projecten, disciplines, netwerken en stichtingen: onze samenleving zit vol kennis over hoe we werken, informatie delen en omgaan met uitdagingen. Toch werken we nog vaak langs elkaar heen en blijven we in onze eigen bubbel.

Tijdens deze dag werd echter duidelijk hoeveel overlap er is. Veel samenwerkingen lopen tegen dezelfde vragen en obstakels aan. Juist hier kunnen we van elkaar leren en gebruikmaken van elkaars oplossingen en inzichten.

Of het nu gaat om hiphop-erfgoed, van betekenis zijn in het mbo-onderwijs, museumeducatie voor jongeren of toegang tot middelen voor gemarginaliseerde groepen: op alle gebieden zitten waardevolle inzichten. Hoewel initiatieven vaak ieder hun eigen weg volgen, ontstonden er al nieuwe verbindingen en eerste contouren van nieuwe allianties. Kortom: in één dag werd al duidelijk hoeveel we van elkaar kunnen opsteken.

De deelnemers van deze dag werken onder allerlei labels: burgerwetenschappen, erfgoedgemeenschappen, erfgoedinitiatieven, kennisinstellingen, erfgoedinstellingen, collectieven en meer. Onder al die labels draait het echter om hetzelfde: samenwerken. Door daarop te focussen, kun je projecten beter verbinden met de leefwereld van mensen. Dat roept ook een belangrijke vraag op: hoe vertalen we die rijkdom naar beleid en financiering?

Van experiment naar verandering

In de middag gingen de samenwerkingen in co-creatie aan de slag met hun eigen experimenten. Van maart tot juni werken ze hier verder aan. Ze doen dat zelfstandig, met steun van elkaar en de organisatie. Op 25 juni delen zij hun inzichten tijdens een openbaar event. De lessen uit dit traject worden gebruikt voor advies aan NWO en het ministerie van OCW. Het doel: financiering anders en eerlijker organiseren.

Een grote shout-out naar alle deelnemers van deze dag. Samen met ons geven zij dit traject vorm, want ook voor Netwerk Levend Erfgoed is dit een leerproces. We ontdekken gaandeweg wat werkt. We maken daarvoor bewust ruimte en doen ons best om een basis voor vertrouwen te creëren.