“Als je een voorbeeld bent voor anderen, til je een hele gemeenschap op.”

“Bij Villa Vrede kunnen mensen zes dagen per week terecht”, zegt coördinator Jaap Meeuwsen. “Ze rusten hier uit, ontmoeten elkaar en delen ervaringen. Ze koken en eten samen, repareren fietsen en leren de taal. Het is een positieve plek die perspectief biedt.” Tegelijk zijn er duidelijke grenzen: Villa Vrede is geen nachtopvang. “Iedereen is de hele dag welkom, maar overnachten kan hier niet.”

De bezoekers bestaan uit ongedocumenteerden uit Utrecht. In de hele stad gaat het naar schatting om vijfduizend personen: van uitgeprocedeerde asielzoekers, arbeidsmigranten en slachtoffers van mensenhandel, tot statelozen en personen van wie de vergunning is ingetrokken. Hun positie is precair, zegt Jaap. “Ze hebben geen recht op sociale voorzieningen of andere basisvoorzieningen. Dit betekent geen toegang tot werk en een beperkt recht op onderwijs en zorg.”

Naast een maaltijd kunnen mensen in Villa Vrede terecht voor een luisterend oor, om kleding te wassen en gebruik maken van een computer. De organisatie biedt geen sociaaljuridische, medische of werkbegeleiding, maar helpt en verwijst door.

Ook zijn er activiteiten en cursussen te doen. Zo zijn er taal- en computerlessen, creatieve activiteiten zoals naaien en tekenen, sport en leren mensen fietsen te repareren. “We vinden het belangrijk dat iedereen hier Nederlands spreekt. Dat kunnen ze hier ook leren. Daar hameren wij op, want het is nodig om te kunnen overleven in de maatschappij.”

In Villa Vrede wordt waarde gehecht aan gelijkwaardigheid en structuur. Daarin stelt Jaap duidelijke kaders: “Ik weet wie er binnenkomt en bezoekers accepteren mijn ‘vaderlijke’ rol. Mijn no nonsens-aanpak wordt gewaardeerd en gerespecteerd.” Via een intakeprocedure registreert de organisatie jaarlijks zo’n honderd inschrijvingen. Eenmaal binnen is er veel interactie met de vrijwilligers. “Het lijkt hier op een buurthuis, maar de doelgroep is anders. We luisteren, helpen en geven mensen een doel en betekenis. In elf jaar zijn we gegroeid tot een plek van gelijkwaardigheid, waar we aandacht hebben voor elkaar. Het is een veilige haven, want buiten het gebouw is de sfeer heel anders.”

Jaap benadrukt de sociale functie van Villa Vrede in de wijk. “Buurtbewoners schenken regelmatig kleding, spullen en fietsen. Of ze helpen als vrijwilliger. Omdat we ooit in een kerk begonnen, krijgen we daar giften van. Dat past bij hun Christelijke doelstellingen.” Financiering komt uit meerdere bronnen, waaronder particuliere donateurs, bedrijven, fondsen en gemeentelijke projectsubsidies. “Deze mix die zorgt voor continuïteit.”

Ondanks de stabiele geldstroom is de toekomst onzeker. “Onze locatie zit in een ontwikkelingsgebied van stedelijke vernieuwing”, zegt Jaap. “Daarnaast spelen vooroordelen over ongedocumenteerden een rol. De lokale overheid is blij met ons, maar het Rijk niet. We leven in een land waar je als ‘illegaal persoon’ niet mag voorzien in je eigen onderhoud. Maar via ons vinden ze hun weg.”

De meeste bezoekers hebben zelf onderdak en zijn onderdeel van de samenleving. Maar er komen ook personen met verslavingsproblematiek, of psychische problemen. Dat zijn er enkelen, maar deze mensen krijgen ook een kans. Jaap: “Iedereen die binnenkomt doet zijn best om onderdeel te zijn van de Nederlandse samenleving. Ze trouwen, krijgen kinderen. En met hulp lukt het ze om papieren en een woning te krijgen, en te werken. Mensen die hier weggaan zien er beter uit, zijn gezonder en maken iets van hun leven. Ze hebben een sociaal netwerk opgebouwd en begrijpen dat ze hard moeten werken voor een plekje in de maatschappij. Die wil om mee te doen wordt vaak onderschat en niet gezien.”

Het initiatief heeft concrete impact, aldus Jaap. “Wat we doen is beperkt, maar we kunnen onze bezoekers écht iets bieden. Als dat zou verdwijnen, valt een groep volledig buiten de boot.” Gelijkwaardigheid, ontwikkeling, meedoen, zelfstandig worden en opkomen voor je belangen: het zijn Nederlandse gebruiken die hij als kracht ziet. “Als je deze waarden inzet en een voorbeeld bent voor anderen, til je een hele gemeenschap op.”