Bewoners laten het vuur in Groningen branden

In Groningen leven duizenden verhalen. Verhalen over dorpen die veranderen, over zorgen en dromen, wat bewoners willen behouden en wat juist anders moet. “Met Gronings Vuur halen we zo breed mogelijk verhalen op en delen ze op onze website”, zegt Gea. “Later vormen ze de bron voor een theaterproductie. Daarna ontwikkelen we met bewoners en een lokale culturele of maatschappelijke organisatie een vervolgproject. Zo blijft het vuur voor de toekomst van Groningen branden.”

Om deelnemers te vinden, wordt in elke Groningse gemeente een aanjager gezocht die een groot cultureel en maatschappelijk netwerk heeft. Iemand die het gebied en de mensen kent, en weet welke initiatieven er zijn. Vervolgens vertellen inwoners tijdens verschillende bijeenkomsten over hun gemeente, dorp of wijk. Gea: “We hebben een methodiek ontwikkeld om meerdere stemmen te laten horen. Kennis, sterke meningen, persoonlijke verhalen en creativiteit: ze komen allemaal aan bod. Bij de gesprekken is ook publiek aanwezig. Om de gesprekken soepel te laten verkopen komt de moderator uit de streek.”

Tijdens besloten bijeenkomsten haalt Gea ook kennis op over de geschiedenis, bewoners, het landschap, ondernemerszin en toekomstplannen van een gemeente. “Inwoners weten veel over de plek waar ze wonen. Over prangende vraagstukken brengen ze vervolgens advies uit aan de gemeente. Als mensen met elkaar in gesprek gaan, blijken tegenstellingen niet groot. Daarom is dit project zo belangrijk.”

Ook jongeren krijgen bij Gronings Vuur een stem. Omdat zij lastig te bereiken zijn, trekt Gronings Vuur de scholen in. Tijdens workshops maken leerlingen een lied over hun buurt, school en toekomst. Ook dat is input voor de uiteindelijke voorstelling. “Jongeren delen wat ze belangrijk vinden via een kunstwerk, lied, theaterstuk of spoken word. Daarin worden ze professioneel begeleid.”

Met al deze input, plus nog eens vijftien persoonlijke gesprekken met bewoners, maakt een artistiek projectleider een voorstelling, samen met bewoners. Hierin ziet Gea overeenkomsten. “Er is in Groningen veel wantrouwen richting de overheid. Zeker in het aardbevingsgebied, waar mensen zich vaak niet gehoord voelen. Ook de zorg over betaalbare en beschikbare woningen, de toekomst van onze kinderen en de gevolgen van klimaatverandering zijn terugkerende onderwerpen.”

Mensen willen vooral dat er naar ze geluisterd wordt. “Ze weten vaak zelf beter wat goed is voor hun omgeving dan een beleidsmaker achter een bureau”, aldus Gea. “Overheden willen graag dat inwoners participeren, maar inwoners hebben niet het gevoel dat ze mogen meedenken en doen.” Een dialoog na afloop van de voorstelling is daarom belangrijk. “De makers en het publiek deelden een ervaring en gaan daarover in gesprek. In de pauze, onderweg naar huis of later in het dorp. Zo komt een dialoog op gang en ontstaan nieuwe samenwerkingen.”

Dat is de opdracht waarmee Gronings Vuur in 2020 begon: de provincie vroeg aan Gea om de culturele infrastructuur te versterken en cultuur nadrukkelijk te verbinden met maatschappelijke vraagstukken. Met geld van Nationaal Programma Groningen kon het project worden uitgebouwd met inwonersgesprekken en een professionele voorstelling. “In het Ommeland vind je ongelooflijk veel creativiteit en betrokkenheid. Mensen zijn trots op hun plek, het landschap en hun identiteit. Dat willen ze graag laten zien.”

Veel cultuurhuizen willen het gesprek op een creatieve manier voortzetten, maar missen daarvoor geld of menskracht. Gronings Vuur versterkt daarom netwerken en verbindt lokale organisaties. Geas wens voor de toekomst is helder: “Ik zou willen dat iedere gemeente eens in de twee jaar een voorstelling maakt over wat er leeft. Cultuur biedt de broodnodige reflectie, mag schuren, glimmen en oprakelen. Het is een manier om moeilijke onderwerpen bespreekbaar te maken, zonder dat het meteen een politiek debat wordt. Als je daar geld voor vrijmaakt, heb je goud in handen. Voor bewoners én beleidsmakers.”

In december 2026 verschijnt een publicatie waarin de werkwijze van Gronings Vuur wordt beschreven, evenals de lessen die zijn geleerd. Zo kan de methode ook elders worden toegepast. Ook vindt dan een eindgesprek met inwoners plaats. Hiermee wordt het project afgesloten.