Met brood houdt Brooderhood tradities en kennis levend in de wijk

Verhalen en herinneringen

Zuurdesem, of ‘moederdeeg’, is een levend mengsel van meel en water dat van generatie op generatie wordt doorgegeven. Het oudste, levende desem is tweehonderd jaar oud, vertelt Ximena. “Broodbakken verbindt ons. Om het levend te houden, moet je voor de desem zorgen. Het kneden en bakken zit in onze genen, en tijdens het maakproces komen allerlei verhalen los. Ook de geur roept allerlei herinneringen op. Kortom: brood brengt mensen samen.”

Ondanks dat Ximena nooit brood had gebakken, nodigde ze bewoners uit om samen deeg te maken van water en meel. “Ik had geen idee dat deeg moet rijzen. De eerste keer werden het pizza’s in plaats van brood. Vrouwen uit de wijk lachten me vriendelijk uit. Maar juist daar begon het contact.”

Kennis en rituelen overdragen

Ximena begon met een desem uit de wijk dat met een ritueel werd ingewijd. Later is daar een Amerikaans desem aan toegevoegd dat in de jaren zestig via Delfshaven in Rotterdam terechtkwam. “Dat desem kreeg ik van molenaar Erwin Nederhoff. In de loop van tijd hebben we zuurdesem van andere bewoners, die thuis brood bakken, daaraan toegevoegd. Dit maakt het tot een levende verzameling die door uitwisseling continu verandert. Een soort circulatie van leven via rituelen en ontmoetingen.”

Tijdens het bakken staan de deelnemers stil bij wat ze zelf meebrengen. Niet fysiek, maar in de vorm van kennis. Of volgens Ximena: een brief van onze voorouders die in ons hart en DNA zit. “Door tradities opnieuw te activeren, ontstaat ruimte voor overlevering. Tradities bevatten allerlei inzichten over zorgdragen, hoe we samenleven en omgaan met de wereld. Mensen delen recepten, kennis over koken en het bewaren van voedsel, maar ook verhalen over familiegewoontes. Het zit allemaal in ons.”

Laagdrempelig contact

Brooderhood laat zien dat levend erfgoed niet iets is dat je bewaart in een vitrine. Het leeft in wat mensen samen doen. Die impact is duidelijk merkbaar en waardevol voor de wijk: “Mensen die elkaar nooit spraken, blijken plotseling raakvlakken te hebben en raken aan de praat. Tradities die vanzelfsprekend waren, krijgen opnieuw waarde. Ze worden weer zichtbaar en belangrijk. Door rituelen te delen, herkennen we iets in elkaar. Mensen voelen zich gezien en gehoord. Voor sommigen betekent het zelfs een hernieuwde verbinding met hun achtergrond.”

Brooderhood werkt samen met het team van Rotterdam Circulair en Anoek van den Broek, transitieregisseur voedselverspilling. “Hun netwerk, ondersteuning en visie geeft ons mogelijkheden om te groeien. Zonder dit soort samenwerkingen, en de steun van andere culturele fondsen, maken kleine initiatieven zoals Brooderhood weinig kans om zich te ontwikkelen. Om de sociale weefsels op te bouwen die nodig zijn om echt impact te maken. Nu slaan we met Brooderhood een brug tussen de gemeenschap, instanties en beleidsmakers.”

 Naar andere wijken

De Brooderhood community groeit en gaat inmiddels ook naar andere wijken om te bakken. Ximena: “We nodigen deelnemers uit tot bewuste keuzes die positief bijdragen aan henzelf, hun gezin, familie, gemeenschap en de planeet. Zo maken we impact.”

De verhalen en ervaringen uit Brooderhood zijn inmiddels vastgelegd in een expositie. “Voor ons gaat het niet alleen om het zichtbaar maken van levende erfgoed. Maar om het opnieuw verbinden als een manier om richting te geven aan de toekomst. Zo wordt de toekomst niet alleen door externe systemen bepaald, maar ontstaat het vanuit de gemeenschap.”